De bezetting - een introductie
Op 10 mei 1940 viel het Duitse leger Nederland binnen. Al dezelfde dag was Beek volledig in handen van Hitler. Vijf dagen later capituleerden de Nederlandse strijdkrachten en begon een periode van bezetting, die voor Beek zou duren tot september 1944. Deze bezetting verliep grotendeels vergelijkbaar met de rest van Nederland, maar op onderdelen waren er ook verschillen.

Overal in Nederland begon de onderdrukking en de terreur van de nazi’s betrekkelijk mild, maar al na een paar maanden volgden maatregelen die diep ingrepen in het leven van de mensen. Lokale bestuurders moesten die maatregelen vaak uitvoeren. Op een aantal plaatsen, ook in Beek, achtten burgemeesters de maatregelen van de bezetter in strijd met hun opvattingen over het ambt. Zij traden af.

Al vroeg werden de joden in heel Nederland gediscrimineerd, apart gezet, beroofd van hun rechten en uiteindelijk gedeporteerd naar de vernietigingskampen. Deze ramp ging ook aan de joden van Beek niet voorbij. Mannen werden opgeroepen voor de verplichte ‘arbeidsinzet’, en militairen werden opnieuw in krijgsgevangenschap opgeroepen. Dit leidde overal tot een sterke toename van het verzet, ook in Beek.

Hoogtepunten van dit verzet waren in Nederland drie grote stakingen:
  • de Februaristaking als protest tegen de anti-joodse maatregelen op 25/26 februari 1941
  • de April-mei-staking tegen de hernieuwde krijgsgevangenschap in 1943
  • en de Spoorwegstaking in september 1944
In mei 1944, toen de jodenvervolging grotendeels was afgerond, werd het hele land - ook Beek - slachtoffer van een razzia op ‘zigeuners’. Wat veel indruk maakte was de systematische beroving van Nederland ten gunste van de Duitse oorlogsinspanning. In Beek was de roof van de kerkklokken in december 1942 en januari 1943 hier een triest dieptepunt van dat gegrift zou blijven staan in de herinnering van de Beekenaren.

Ondertussen werd Nederland slachtoffer van de oorlogshandelingen zelf, vooral ten gevolge van bombardementen door de geallieerden. Op Beek maakte het bombardement van Geleen op 5 oktober 1942 de meeste indruk. Ook verloren geallieerde vliegers, ‘piloten’, hun leven wanneer zij werden neergehaald door Duits afweergeschut. In Beek stortte op 24 oktober 1943 een Amerikaans vliegtuig neer bij De Oude Pastorie.

In september 1944 vierde Beek zijn bevrijding. Hierdoor ging de vreselijke Hongerwinter van 1944-1945, die in West-Nederland tienduizenden slachtoffers maakte, gelukkig aan Beek voorbij.
Na het bombardement van Rotterdam op 15 mei capituleerde de Nederlandse regering.
Tekening ter herdenking van de Februaristaking.
(Bron: Vrij Nederland / Atlas van Stolk)
Herinneringstegel van de Spoorwegstaking die duurde van september 1944 tot de bevrijding in mei 1945.
(Bron: Nederlands Tegelmuseum)